Na osnovu člana 36 Statuta Regulatorne Agencije za energetiku (‘’Sl. list RCG’’, br.31/04), a u vezi sa članom 13 stav 2 Zakona o energetici (‘’Sl. list RCG’’, br.39/03), na predlog direktora, Odbor Agencije, na sjednici od 01.12.2005. godine, je utvrdio

FINANSIJSKI PLAN REGULATORNE AGENCIJE ZA ENERGETIKU ZA 2006. GODINU

 

 I  OSNOVNE ODREDBE

Finansijski plan Regulatorne agencije za energetiku za 2006. godinu (u daljem tekstu: Finansijski plan) sadrži pregled planiranih prihoda i rashoda Regulatorne agencije za energetiku (u daljem tekstu: Agencija) za 2006. godinu.

Prihodi Agencije se ostvaruju od naknada koje plaćaju energetski subjekti u skladu sa Zakonom o energetici i opštim aktima Agencije.

Rashodi Agencije su procijenjeni troškovi Agencije, potrebni za ostvarivanje funkcije Agencije u 2006. godini.

 

II  PODACI O AGENCIJI

Agencija je osnovana Zakonom o energetici (‘’Sl. list RCG’’, br. 39/03; u daljem tekstu: Zakon), kao samostalna, funkcionalno nezavisna i neprofitna organizacija, koja vrši javna ovlašćenja koja su joj povjerena Zakonom. Agencija ima svojstvo pravnog lica i upisana je u Centralni registar Privrednog suda u Podgorici. Sjedište Agencije je u Podgorici: II crnogorskog bataljona  bb.

Organi Agencije su Odbor Agencije od 3 člana i direktor Agencije. Zakonom je utvrđena i funkcija zamjenika direktora Agencije.

Članove Odbora Agencije izabrala je Skupština RCG, 18.12.2003. godine. Direktora Agencije je imenovala Vlada RCG 05.03.2004. godine. Isti organ je imenovao i zamjenika direktora 13.11.2003. godine.

Članovi Odbora Agencije, direktor i zamjenik direktora Agencije su u radnom odnosu u Agenciji. Pored imenovanih i izabranih lica, u radnom odnosu u Agenciji je još 15 zaposlenih tako da je ukupan broj zaposlenih u 2005. godini dvadeset (20).

  

III  NADLEŽNOST AGENCIJE

Zakonom je izvršena podjela nadležnosti u oblasti energetike između Vlade RCG, ministarstva nadležnog u oblasti energetike i Agencije, pri čemu su složeni i obimni poslovi normativne i praktične regulacije energetskog sektora Crne Gore i realizacije Vladine politike u oblasti energetike prenijeti u nadležnost Agenciji. 

Zakon je na Agenciju prenio ovlašćenje regulisanja energetskog sektora i pri tome utvrdio da su njeni ciljevi da, uz primjenu principa objektivnosti, transparentnosti i nediskriminatornosti, obezbijedi:

• implementaciju i primjenu principa, politike i programa koje utvrđuje i objavljuje Vlada RCG;
• pouzdanu, bezbjednu i ekološki adekvatnu isporuku energije tarifnim kupcima u Crnoj Gori po pravednim cijenama;
• da energetski subjekti koji obezbjeđuju energiju mogu pokriti svoje troškove po određenoj stopi povrata na investicije;
• usklađivanje interesa kupaca i energetskih subjekata;
• da energetski subjekti promovišu očuvanje stabilnosti, sposobnosti i efikasnosti.

Takođe je propisano da regulisanje energetskog sektora mora da bude u skladu sa važećim međunarodnim standardima, uključujući Evropsku energetsku povelju i odredbe Evropske Unije iz oblasti energetike.

Agencija u regulisanju energetskog sektora obavlja normativnu djelatnost koja se sastoji u donošenju propisa, pravila i utvrđivanju procedura potrebnih za izvršavanje obaveza iz Zakona, kao i druge poslove utvrđene Zakonom i to:

• vrši nadzor nad radom i poslovanjem energetskih subjekata, izdaje licence za obavljanje djelatnosti, interkonekciju postrojenja energetskog sektora, mreža i opreme za proizvodnju, prenos, distribuciju, snabdijevanje i prodaju energije;
• izdaje ovlašćenja za izgradnju novih ili rekonstrukciju postojećih proizvodnih kapaciteta;
• izdaje licence za obavljanje elektroenergetskih djelatnsti, utvrđuje tarife i cijene u skladu sa uslovima iz Zakona i opštih akata;
• izdaje naloge subjektima u energetskom sektoru u skladu sa uslovima iz Zakona i opštih akata;
• utvrđuje pravila i propise koji se odnose na transport, skladištenje, distribuciju, prodaju i isporuku naftnih proizvoda i izdaje licence subjektima za obavljanje tih djelatnosti;
• mijenja, obustavlja, opoziva, nadgleda, kontroliše i sprovodi poštovanje uslova iz licenci izdatih u skladu sa odredbama Zakona i ostalih opštih akata donesenih na osnovu Zakona;
• promoviše konkurentsko ponašanje u sektoru energetike, uključujući pravedan i nediskriminatoran tranzit energije, povećanje izvora za proizvodnju, poboljšanje mogućnosti za prenos, distribuciju i snabdijevanje energijom.
• obezbjeđuje zaštitu tarifnih kupaca koja omogućava: pravičan i nediskriminatorni odnos energetskih subjekata prema tarifnim kupcima; usluge visokog kvaliteta isporuka od strane energetskih subjekata; utvrđivanje mehanizama koji će podstaći učešće zainteresovanih prilikom izrade pravila koja se odnose na tarifne kupce;
• obezbijeđuje, u skladu sa ovlašćenjima utvrđenim zakonom i opštim aktima, da su tenderske procedure za izgradnju novih proizvodnih kapaciteta u skladu sa važećim zakonom.

Kad je u pitanju ugalj za proizvodnju električne energije, obaveza Agencije je da utvrdi procedure za obavještavanje tarifnih kupaca u slučaju planiranih ili neplaniranih zastoja u isporuci uglja ili smanjenja utvrđenih količina za isporuku dogovorenu ugovorom za isporuku uglja, kao i druge potrebne kriterijume. U pogledu cijena uglja, Zakonom je utvrđeno da, za period koji nije duži od pet godina od dana stupanja na snagu Zakona, Agencija utvrđuje pravila za određivanje cijena uglja.

 

IV  NORMATIVNI OKVIR FINANSIRANJA  RADA AGENCIJE

Finansiranje Agencije je jedan od neophodnih elemenata za ostvarivanje funkcije, poslova i zadataka koji su joj stavljeni u nadležnost, a koji su većim dijelom navedeni u poglavlju III ovog plana. Utvrđeni način finansiranja treba da obezbijedi da regulisanje energetskog sektora Republike bude objektivno, transparentno i nediskriminatorno i u skladu sa važećim međunarodnim standardima, uključujući Evropsku energetsku povelju i odredbe Evropske Unije iz oblasti energetike. Njime treba da se obezbijedi i funkcionalna nezavisnost Agencije, tj. da se omogući da u vršenju svojih poslova i donošenju odluka, Agencija bude samostalna i nezavisna, kako od državnih organa, tako i od energetskih subjekata i korisnika njihovih usluga.

 Način finansiranja rada Agencije je propisan članom 13 Zakona, koji glasi:

1. "Vlada obezbjeđuje početno finansiranje potrebno za osnivanje Agencije, nakon čega se Agencija finansira putem naknada koje utvrđuje u skladu sa ovim Zakonom i ostalim opštim aktima.
2. Agencija utvrđuje finansijski plan za narednu godinu, najkasnije do 30. septembra tekuće godine. Agencija dostavlja Skupštini na usvajanje, a Vladi na uvid, finansijski plan, koji je dostupan za javnost, u skladu sa pravilima koje je utvrdila Agencija.
3. U skladu sa pravilima koje utvrđuje, Agencija objavljuje utvrđene iznose naknada za svaku godinu, koju plaćaju energetski subjekti. Naknade se određuju u cilju pokrivanja procijenjenih troškova Agencije tokom godine.
4. Energetski subjekti plaćaju naknade navedene stavom 3 ovog člana, koje se uplaćuju na račun Agencije, koja ima isključiv pristup sredstvima. U slučaju da se sredstva sa računa, navedena ovim stavom, ne iskoriste u potpunosti tokom fiskalne godine u kojoj su prikupljena, Agencija će prenijeti sredstva u sljedeću godinu, a naknade za sljedeću godinu se umanjuju za tu sumu.’’

 Zakon nije utvrdio visinu naknada za finansiranje Agencije i način njihovog plaćanja, već je to ostavio da Agencija uredi svojim opštim aktima.

 Agencija je Pravilnikom o licencama u energetskom sektoru (‘’Sl. list RCG’’, br.50/04) utvrdila vrste naknada koje plaćaju energetski subjekti koje služe za finansiranje rada Agencije i to:

• naknadu za obradu zahtjeva za izdavanje licence   i
• godišnju naknadu za licencu,

 a Pravilima za utvrđivanje naknada energetskih subjekata, koja je donio Odbor Agencije 13.01.2005. godine, definisala metodologiju za utvrđivanje visine naknada koje su dužni da plaćaju energetski subjekti. Pravilima je definisan metodološki pristup  prema kojem je nivo naknada povezan sa:

• nivoom i obimom aktivnosti, stručnim angažovanjem i utrošenim vremenom koje Agencija treba da preduzme pri pregledanju i analizi dostavljene dokumentacije, odnosno obradi zahtjeva za izdavanje licenci,
• energetsko - tehničkim indikatorima djelatnosti (kao što je MW instalisane snage, MWh isporučene energije, m3 skladišnog kapaciteta, vrsta transportnog sredstva itd.), samih imalaca licence.

Kako su procesom regulacije u Crnoj Gori obuhvaćene dvije oblasti energetskih djelatnosti, tj. elektroenergetske djelatnosti i djelatnosti u oblasti nafte i gasa, koje su po svojoj prirodi, obimu aktivnosti i potrebi za regulisanjem različite, napravljena je razlika i u načinu određivanja nivoa naknada koje treba da plaćaju subjekti u tim oblastima. Procijenjeno je da u ukupnim poslovima Agencije, poslovi koji se odnose na oblast elektroenergetike učestvuju sa 63%, dok poslovi vezani za oblast nafte i gasa učestvuju sa 37%, pa su, shodno tome i prihodi od godišnjih naknada za licence, koje plaćaju energetski subjekti, raspoređeni u istom odnosu, tj. 63% na subjekte iz oblasti elektroenergetskih djelatnosti i 37% na subjekte iz oblasti nafte i gasa.

Nakon usvajanja finansijskog plana Agencije, odlukom za svaku kalendarsku godinu, utvrđuje se visina naknada koje plaćaju energetski subjekti.

 

V   POLAZIŠTA ZA 2006. GODINU

 Kao polazište za utvrđivanje nivoa rashoda Agencije datih u ovom planu, uzeti su troškovi koje je Agencija imala u 2005. godini, kao i realno sagledavanje poslova i aktivnosti koji se očekuju u 2006. godini .

U trenutku izrade ovog plana, Agencija procjenjuje da ostvarena sredstva u tekućoj 2005. godini neće biti utrošena u potpunosti, već da će se u narednu godinu prenijeti sredstva u iznosu od 116.826,00€. Sredstva koja će Agencija prenijeti, uglavnom se odnose na neutrošena sredstva namijenjena za stručne usluge konsultanata i sredstva predviđena za obrazovanje kadrova i seminare. Naime, planirana sredstva za usluge konsultanata na izradi nekih ključnih akata (Pravilnik o tarifama za električnu energiju, Pravila o načinu utvrđivanja cijene uglja, Kodeks mreže, Distributivni kodeks, Pravila o snabdijevanju električnom energijom itd.) nijesu utrošena jer su korišćene usluge konsultantske kuće Stone & Webster, kao vid pomoći Vlade Velike Britanije Vladi Republike Crne Gore. Takođe, prisustvo predstavnika Agencije na seminarima i skupovima koji doprinose usavršavanju kadrova, bilo je, u većini slučajeva, finansirano od strane organizatora.

U skladu sa citiranim članom 13 Zakona, neutrošena sredstva će se prenijeti u 2006. godinu, a naknade koje će plaćati energetski subjekti u 2006. godini biće umanjene za taj iznos.

 Pored toga, može se smatrati da će prihod po osnovu naknada za obradu zahtjeva za licence u 2006. godini biti znatno manji nego u 2004 i 2005. godini. Naime, sasvim je izvjesno da će zahtjevi za izdavanje dugoročnih licenci svih postojećih energetskih subjekata - imalaca privremenih licenci biti obrađeni u posljednjem kvartalu 2005. godine, pa se prihodi od te vrste naknada u 2006. godini mogu očekivati samo ukoliko se pojavi neki novi subjekat sa zahtjevom za izdavanje licence ili ukoliko neki od postojećih bude tražio proširenje djelatnosti, što se, sagledavanjem stanja u energetskom sektoru i mogućnosti formiranja novih subjekata, ne može očekivati u većem broju, te se procjenjuje da će, samim tim, i prihod po tom osnovu biti neznatan.

Agencija će, nakon usvajanja ovog plana, utvrditi nove iznose naknada koje plaćaju subjekti u energetskom sektoru Crne Gore u 2006. godini koji će, s obzirom na gore navedene razloge, biti niži za iznos prenijetih sredstava iz prethodne godine.

 

VI   PLANIRANI RASHODI

 Rashodi su planirani na nivou koji treba da omogući normalan i efikasan rad Agencije, odnosno  ostvarivanje  planiranih  ciljeva u odvijanju regulatornog procesa. Dati iznosi pojedinačnih stavki rashoda, odražavaju planirane potrebe Agencije u toku 2006.godine.

 Planom je predviđeno da broj zaposlenih u Agenciji u 2006. godini ostane 20.

 Radi ostvarivanja zadataka koji su joj stavljeni u nadležnost,  članom 12 stav 2  tačka 16 Zakona  predviđeno je da Agencija angažuje ekspertsku pomoć i konsultante. S obzirom da će u 2006. godini, veliki dio aktivnosti u Agenciji biti usmjeren na utvrđivanje pravila i propisa koji definišu strukturu energetskog tržišta, promovisanje konkurencije, podstica-nje razvoja tržišta i prava kupca - potrošača da bira snabdjevača, suzbijanju pojave monopola i sankcionisanju zloupotrebe takvog položaja itd, u cilju što kvalitetnijeg obavljanja tog posla biće neophodno angažovanje renomiranih konsultantskih kuća i eksperata koji se bave pitanjima regulacije energetskog sektora. Planom su za tu namjenu predviđena sredstva u minimalnom iznosu, pri čemu se imalo u vidu, kao izvjesno, da će u narednoj godini Evropska agencija za rekonstrukciju (EAR) obezbijediti Agenciji tehničku pomoć za realizaciju nekih planiranih projekata od posebnog značaja za razvoj regulatornog procesa u Republici Crnoj Gori.

 Takođe su, u minimalnom iznosu, predviđena i sredstva za stručno usavršavanje i obrazovanje kadrova, kao i sredstva za službena putovanja radi obezbjeđivanja prisustva Agencije na međunarodnim skupovima i seminarima i učešća u radu organizacija čiji je Agencija član, ili to treba da postane, što je nephodno, kako radi dalje stručne edukacije i osposobljavanja za kvalitetno ostvarivanje njene funkcije, tako i radi aktivnijeg uključivanja u evropske regulatorne procese.

 Planom su predviđena i sredstva za pokrivanje ostalih neophodnih troškova, kao i rezerva koja pokriva približno jednomjesečno finansiranje osnovnih aktivnosti Agencije. Ukupni planirani troskovi Agencije u 2006. godini iznose 736.000,00 €, a rezerva neophodna za jednomjesečni rad 35.000,00€.

 

II  PLANIRANI  PRIHODI

Polazna osnova za izradu plana prihoda su procijenjeni troškovi Agencije u 2005. godini i iznos sredstava potreban za njihovo pokriće. Kao što je već navedeno, Agencija ostvaruje prihode od naknada od energetskih subjekata koji obavljaju elektroenergetske djelatnosti, kao i subjekata koji obavljaju djelatnosti skladištenja i distribucije, komercija-lnog transporta i prodaje i snabdijevanja naftnh proizvoda i gasa.

Planiranje prihoda Agencije za 2006. godinu urađeno je primjenom metodologije planira-nja prihoda koja je utvrđena u Pravilima za utvrđivanje naknada energetskih subjekata za finansiranje Agencije.

Prihod Agencije se sastoji od:

• naknada za obradu zahtjeva za izdavanje  licenci i
• godišnjih naknada za licence.

Kako je već rečeno, u 2006. godini, prihod od naknada za obradu zahtjeva za izdavanje licenci se može očekivati samo od novih energetskih subjekata ili u slučaju proširenja djelatnosti kod postojećih (koja nije pokrivena već izdatim licencama). Na osnovu podnijetih biznis - planova energetskih subjekata i podataka pribavljenih od nadležnih državnih organa, nije realno očekivati da se takvi zahtjevi pojave u većem broju, pa je prihod od ove vrste naknada planiran u  iznosu od 3.000,00€ .

 Planirani prihod od godišnjih naknada za licence, prema metodologiji iz Pravila za utvrđivanje naknada energetskih subjekata za finansiranje Agencije, utvrđen na bazi tehničkih i energetskih indikatora djelatnosti energetskih subjekata (instalisana snaga - MW, isporučena energija - MWh, skladišni kapaciteti - m3, broj i vrsta transportnih  sredstava i td.) iznosi 651.174,00€.

Pri određivanju visine planiranih naknada, vodilo se računa i o tome da njihov nivo ne predstavlja opterećenje za rad energetskih subjekata i da one bitno ne utiču na uveća-nje njihovih rashoda, što bi se moglo reflektovati na cijene njihovih usluga. Na osnovu prikupljenih podataka i dokumentacije energetskih subjekata, koja je podnijeta uz zahtjeve za izdavanje licenci, sagledavanjem prihoda Elektroprivrede Crne Gore AD Nikšić, Jugopetrola AD Kotor, kao najvećeg subjekta u oblasti nafte i gasa, te prihoda ostalih energetskih subjekata u toj oblasti, procijenjeno je da predviđene naknade Agenciji za godinu dana iznose oko 0,2% njihovih prihoda. S druge strane, kroz regulatornu funkciju Agencije, u energetskom sektoru treba da budu ostvareni efekti koji ne samo da će neutralisati taj nivo uticaja na rashode energetskih subjekata, već će dovesti i do ušteda u odnosu na njihove sadašnje troškove.

 

VIII TABELARNI PRIKAZ RASHODA  I PRIHODA AGENCIJE U 2006. GODINI

Planirani  rashodi i prihodi  Agencije za  2006. godinu se utvrđuju u sljedećim iznosima:

I	R A S H O D I
A.	Zarade zaposlenih	199486,00
B.	Naknade	35028,00
C.	Porezi i doprinosi na zarade i naknade	215486,00
D.	Troškovi amortizacije	15000,00
E.	Rashodi za materijal i usluge	43000,00
1.	Kancelarijski materijal	5000,00
2.	Bankarske provizije	1500,00
3.	Telefonske usluge	11000,00
4.	Troškovi goriva i energije	6000,00
5.	Komunalije	400,00
6.	Registracija i održavanje automobila	1000,00
7.	Premije osiguranja	2500,00
8.	Oglašavanje	1000,00
9.	Internet	700,00
10.	Poštanske usluge	500,00
11.	Popravke i održavanje opreme	1500,00
12.	Stručna literatura	1500,00
13.	Troškovi obrazovanja i seminara	8000,00
14.	Ostali nematerijalni troškovi	2400,00
F.	Troškovi revizije godišnjeg izvještaja	5000,00
G.	Stručne usluge - konsultanata	20000,00
H.	Troškovi zakupa	25000,00
I.	Troškovi službenih putovanja	10000,00
J.	Osnovna sredstva	152000,00
1.	Poslovni prostor	150000,00
2.	Ostala oprema	2000,00
K.	Sredstva za rješavanje stambenih pitanja zaposlenih	16000,00
II	U K U P N O  R A S H O D I (A+B+C+D+E+F+G+H+I+J+K)	736000,00
III	R E Z E R V A	35000,00
IV	U K U P N O  R A S H O D I  I  R E Z E R V A  (  II+III  )	771000,00
V	PRIHODI
A.	Prenos iz prethodne godine	116826,00
B.	Naknade za obradu zahtjeva za licence	3000,00
C.	Godišnjem naknade za licence	651174,00
VI	U K U P N O  P R I H O D I  ( A+B )	771000,00

 

IX  REALIZACIJA PLANA

Raspored sredstava po ovom finansijskom planu vrši se u skladu sa opštim aktima Agencije, donijetim odlukama, programima i planovima rada, utvrđenim kriterijumima i mjerilima Agencije, zaključenim ugovorima i drugim aktima koje donosi Agencija u skladu sa zakonom u cilju ostvarivanja javnog interesa koji joj je povjeren.

 

X   ZAVRŠNE ODREDBE

 Ovaj finansijski plan se dostavlja Vladi RCG na uvid, a Skupštini RCG na usvajanje.

 Ovaj finansijski plan stupa na snagu danom stupanja na snagu odluke Skupštine RCG o usvajanju plana, nakon čega će se objaviti na Web strani Agencije.

 

Predsjedavajući
Odbora Agencije,
Miodrag Đekić, dipl.el.ing.

 

Broj: 05/1220-1

Podgorica, 06.12.2005. godine

 

Finansijski plan Regulatorne agencije za energetiku za 2006. godinu je usvojila Skupština Republike Crne Gore, Odlukom SU-SK Broj 01 – 617/4, donijetoj dana 27.12.2005. godine, na četvrtoj sjednici drugog redovnog zasijedanja u 2005. godini.